Onderzoek naar zombillion onthult onverwachte implicaties voor economische modellen en groei

De term ‘zombillion’ is recentelijk in opkomst in economische discussies, verwijzend naar een alarmerende trend waarbij bedrijven, ondanks structurele problemen en slechte prestaties, kunstmatig in leven worden gehouden door goedkope leningen en overheidssteun. Deze bedrijven, vaak beschouwd als economisch dood, slorpen middelen op die elders efficiënter ingezet zouden kunnen worden, waardoor de algehele economische groei wordt belemmerd. Het fenomeen roept vragen op over de langetermijneffecten van dergelijke interventies en de noodzaak van een gezondere marktwerking.

De gevolgen van dit kunstmatig in leven houden van bedrijven zijn veelomvattend en reiken verder dan de individuele bedrijven zelf. Het belemmert de allocatie van kapitaal naar meer productieve en innovatieve ondernemingen, creëert een oneerlijke concurrentiepositie, en kan leiden tot een verhoogde kwetsbaarheid van het financiële systeem. Het is cruciaal om de mechanismen achter deze trend te begrijpen en de mogelijke oplossingen te onderzoeken om een duurzame economische groei te bevorderen.

De Oorsprong en Evolutie van het Concept ‘Zombillion’

Het concept van ‘zombibedrijven’ is niet nieuw, maar de omvang en de impact ervan zijn de afgelopen decennia toegenomen. Na de financiële crisis van 2008, maar vooral na de COVID-19 pandemie, hebben overheden wereldwijd massale steunpakketten verstrekt om bedrijven te redden en banen te behouden. Hoewel deze maatregelen op korte termijn noodzakelijk waren, hebben ze ook geleid tot een aanzienlijke toename van het aantal bedrijven dat alleen in staat is om hun schulden te betalen door voortdurende overheidssteun of goedkope leningen. Deze bedrijven zijn vaak niet in staat om te innoveren, te investeren in nieuwe technologieën, of om concurrerend te blijven op de lange termijn. Ze functioneren als een last voor de economie, en houden resources vast die beter besteed zouden kunnen worden.

De Rol van Lage Rente Tarieven

Een belangrijke factor die bijdraagt aan het ontstaan en de instandhouding van ‘zombillion’-bedrijven is het beleid van lage rentevoeten. Door de lage kosten van lenen, kunnen zelfs bedrijven met zwakke fundamentele prestaties gemakkelijk aan kapitaal komen. Dit maakt het mogelijk om schulden te herfinancieren en operationele verliezen te dekken, waardoor ze kunstmatig in leven blijven. De lage rente tarieven hebben een perverse incentive gecreëerd, waarbij bedrijven worden aangemoedigd om schulden aan te gaan zonder dat ze de juiste rendementen genereren. Dit creëert een risicovolle situatie, waarbij het financiële systeem blootgesteld wordt aan een groeiende hoeveelheid problematische leningen. De afhankelijkheid van lage rentevoeten maakt deze bedrijven bijzonder kwetsbaar voor veranderingen in het monetair beleid.

Sector	Percentage Zombibedrijven (2023)	Gemiddelde Schuldenlast
Detailhandel	18%	150% van de omzet
Bouw	22%	180% van de omzet
Automobielindustrie	15%	130% van de omzet
Energie	10%	100% van de omzet

Zoals uit de tabel blijkt, zijn bepaalde sectoren meer vatbaar voor het ontstaan van ‘zombibedrijven’ dan andere. Sectoren die afhankelijk zijn van hoge kapitaalinvesteringen en cyclische marktomstandigheden, zoals de bouw en de automobielindustrie, lopen een groter risico. De hoge schuldenlast die vaak gepaard gaat met deze bedrijven, maakt ze bijzonder kwetsbaar voor economische schokken.

De Impact op Productiviteit en Innovatie

Het bestaan van ‘zombillion’-bedrijven heeft een negatieve impact op de productiviteit en innovatie in de economie. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden door inefficiënte bedrijven, is er minder beschikbaar voor investeringen in nieuwe en veelbelovende projecten. Dit remt de groei van innovatieve startups en belemmert de ontwikkeling van nieuwe technologieën. Daarnaast creëert het een oneerlijke concurrentiepositie, waarbij gezonde bedrijven worden benadeeld door de kunstmatige ondersteuning van ‘zombibedrijven’. Deze bedrijven kunnen hun prijzen kunstmatig laag houden, waardoor het voor concurrenten moeilijker wordt om te overleven. Het gevolg is een vermindering van de dynamiek in de markt en een vertraging van de economische groei. Het is belangrijk om te benadrukken dat innovatie essentieel is voor het creëren van nieuwe banen en het verhogen van de levensstandaard.

De Crowding-Out Effecten

Het ‘crowding-out effect’ is een belangrijk mechanisme waarmee ‘zombibedrijven’ de economische groei belemmeren. Wanneer een groot deel van de beschikbare financiering wordt opgeslokt door bedrijven die niet in staat zijn om een gezond rendement te genereren, blijft er minder geld over voor investeringen in meer productieve alternatieven. Dit kan leiden tot een vermindering van de totale investeringen in de economie, en een afname van de potentiële groei. Het ‘crowding-out effect’ is vooral sterk in sectoren waar innovatie en investeringen cruciaal zijn voor de concurrentiepositie, zoals de technologische sector en de groene energie sector. Het is daarom essentieel om beleid te implementeren dat de allocatie van kapitaal naar meer productieve en innovatieve ondernemingen bevordert.

• Verhogen van de focus op structurele hervormingen die de marktwerking bevorderen.
• Implementatie van beleid dat insolventie processen versnelt en efficiënter maakt.
• Bevordering van investeringen in onderzoek en ontwikkeling.
• Stimulering van de oprichting van nieuwe, innovatieve bedrijven.
• Aanmoedigen van bedrijven om te investeren in de ontwikkeling van hun werknemers.

Deze maatregelen kunnen bijdragen aan een gezondere economie die minder afhankelijk is van kunstmatige steun en meer gericht is op duurzame groei en innovatie.

De Risico's voor het Financiële Systeem

De accumulatie van ‘zombillion’-bedrijven vormt een aanzienlijk risico voor het financiële systeem. De schulden van deze bedrijven worden vaak gedragen door banken en andere financiële instellingen. Wanneer deze bedrijven uiteindelijk failliet gaan, kunnen de verliezen de financiële stabiliteit in gevaar brengen. Het risico wordt vergroot door het feit dat veel van deze leningen als ‘non-performing loans’ (NPL’s) worden beschouwd, wat betekent dat de kans op terugbetaling klein is. De aanwezigheid van een groot aantal NPL’s kan de kredietverlening aan gezonde bedrijven bemoeilijken en de economische groei verder belemmeren. Het is daarom essentieel om de blootstelling van het financiële systeem aan ‘zombibedrijven’ nauwlettend te volgen en passende maatregelen te nemen om de risico’s te beheersen.

De Rol van Banken en Toezichthouders

Banken spelen een cruciale rol in de instandhouding van ‘zombibedrijven’ door ze te blijven financieren, zelfs als hun fundamentele prestaties zwak zijn. Toezichthouders moeten banken aanmoedigen om een strengere beoordeling te maken van de kredietwaardigheid van bedrijven en om meer reserves aan te houden voor potentiële verliezen. Het is ook belangrijk om de transparantie te vergroten over de blootstelling van banken aan ‘zombibedrijven’. Dit kan bijdragen aan een betere risicobeoordeling en een effectiever toezicht. Daarnaast moeten toezichthouders actief optreden tegen banken die zich schuldig maken aan riskant gedrag. Een proactieve en strenge aanpak is essentieel om de stabiliteit van het financiële systeem te waarborgen.

1. Regelmatige stresstests van banken om hun weerbaarheid tegen verliezen op ‘zombileningen’ te beoordelen.
2. Verhoogde kapitaaleisen voor banken met een hoge blootstelling aan ‘zombibedrijven’.
3. Verbeterde dataverzameling en -analyse om de omvang en de impact van ‘zombibedrijven’ te monitoren.
4. Internationale samenwerking om grensoverschrijdende risico’s te beheersen.
5. Implementatie van een ‘early warning system’ om potentiële problemen vroegtijdig te signaleren.

Deze maatregelen kunnen bijdragen aan een robuuster en veerkrachtiger financieel systeem dat beter in staat is om schokken op te vangen.

Internationale Vergelijkingen en Best Practices

De problematiek van ‘zombibedrijven’ komt voor in veel landen, maar de omvang en de impact ervan verschillen aanzienlijk. In sommige landen, zoals Japan, is het fenomeen al decennia lang aanwezig, terwijl het in andere landen, zoals de Verenigde Staten, pas recentelijk is toegenomen. Het is interessant om de verschillende benaderingen te vergelijken en te leren van de best practices. Landen die erin zijn geslaagd om het aantal ‘zombibedrijven’ te verminderen, hebben vaak een combinatie van maatregelen genomen, waaronder structurele hervormingen, een strenger toezicht op de financiële sector, en een bevordering van ondernemerschap. Het is belangrijk om te benadrukken dat er geen one-size-fits-all oplossing bestaat, en dat de beste aanpak afhankelijk is van de specifieke omstandigheden van elk land.

Toekomstige Trends en Mogelijke Scenario's

De toekomst van ‘zombibedrijven’ is onzeker, maar er zijn een aantal trends die waarschijnlijk van invloed zullen zijn. De stijgende rentevoeten zullen de kosten van lenen voor deze bedrijven verhogen, waardoor het voor hen moeilijker wordt om te overleven. De toenemende aandacht voor duurzaamheid en ESG-criteria kan leiden tot een verschuiving van kapitaal naar meer verantwoorde investeringen. En de technologische vooruitgang kan de concurrentiepositie van ‘zombibedrijven’ verder ondermijnen. Het is waarschijnlijk dat we in de komende jaren een toename van het aantal faillissementen zullen zien, maar het is ook mogelijk dat overheden opnieuw zullen ingrijpen om bepaalde bedrijven te redden. De uitdaging zal zijn om een evenwicht te vinden tussen het beschermen van de economie en het bevorderen van een gezondere marktwerking.

De huidige economische omgeving, gekenmerkt door hoge inflatie en geopolitieke onzekerheid, vormt een extra uitdaging. Het is van cruciaal belang dat overheden en toezichthouders proactief optreden om de risico’s te beheersen en een stabiele economische groei te bevorderen. Een gezonde economie vereist een dynamische markt waarin bedrijven worden aangemoedigd om te innoveren, te investeren, en te concurreren. Het kunstmatig in leven houden van ‘zombibedrijven’ belemmert deze dynamiek en ondermijnt de langetermijnvooruitzichten van de economie. Een strategische benadering en een moedige uitvoering van noodzakelijke hervormingen zijn essentieel om de economie veerkrachtiger en duurzamer te maken.